Uzależnienie rzadko dotyka wyłącznie osoby, która sięga po substancję. Wokół każdej osoby uzależnionej od alkoholu lub narkotyków jest zazwyczaj kilka osób bliskich – partnerzy, małżonkowie, rodzice, dzieci – których życie jest w równym stopniu zdominowane przez nałóg, choć same te osoby nie piją i nie biorą. Ten stan nazywa się współuzależnieniem i jest odrębnym problemem wymagającym własnej terapii.
Spis treści
Czym jest współuzależnienie od alkoholu i substancji?
Współuzależnienie to wzorzec funkcjonowania w bliskiej relacji z osobą uzależnioną od alkoholu lub narkotyków, który z czasem staje się tak utrwalony i głęboki, że zaczyna dominować nad życiem osoby bliskiej w sposób podobny do tego, jak substancja dominuje nad życiem osoby uzależnionej. Osoba współuzależniona organizuje swoje życie wokół nałogu bliskiego – ukrywa problem przed otoczeniem, chroni uzależnionego przed konsekwencjami jego zachowania, bierze na siebie odpowiedzialność za jego stan i poświęca własne potrzeby, zdrowie i relacje w imię ratowania sytuacji.
Terapia współuzależnienia w Warszawie adresuje ten wzorzec bezpośrednio – nie poprzez skupienie na osobie uzależnionej, ale poprzez pracę z samą osobą współuzależnioną, jej potrzebami, granicami i własnym życiem, które zamarło w cieniu cudzego nałogu.
Jak objawia się współuzależnienie od alkoholu?
Współuzależnienie w relacji z osobą uzależnioną od alkoholu ma kilka charakterystycznych objawów. Stałe monitorowanie stanu osoby pijącej – sprawdzanie, czy jest trzeźwa, szukanie ukrytego alkoholu, kontrolowanie wydatków – to zachowanie, które pochłania ogromne ilości energii i uwagi, nie przynosząc przy tym żadnej realnej zmiany.
Ukrywanie problemu przed otoczeniem – kłamanie bliskim i znajomym o stanie partnera, wymyślanie usprawiedliwień dla jego nieobecności lub nieodpowiedniego zachowania – to mechanizm, który chroni uzależnionego przed naturalnymi konsekwencjami nałogu i w rzeczywistości umożliwia jego kontynuowanie.
Poczucie odpowiedzialności za picie partnera – przekonanie, że gdyby było się lepszym małżonkiem, rodzicem czy dzieckiem, uzależniony nie piłby – to obciążenie emocjonalne, które niszczy poczucie własnej wartości i prowadzi do chronicznego poczucia winy bez żadnego związku z rzeczywistością.
Jak wygląda współuzależnienie w relacji z osobą uzależnioną od narkotyków?
Współuzależnienie w relacji z osobą uzależnioną od narkotyków ma swoje specyficzne cechy, choć wzorce są zbliżone do tych przy alkoholizmie. Rodzice osób uzależnionych od narkotyków często przez lata finansują nałóg dziecka, okłamując siebie, że pieniądze przeznaczane są na inne cele. Partnerzy ukrywają narkotyki znalezione w domu lub tłumaczą dziwne zachowanie uzależnionego chorobą czy stresem.
Strach przed tym, co stanie się z uzależnionym bez pomocy i opieki, paraliżuje osoby współuzależnione i sprawia, że nie potrafią postawić granic, których przekroczenie miałoby realne konsekwencje. Paradoksalnie to właśnie brak granic i stała gotowość do ratowania uzależnionego usuwa motywację do szukania pomocy.
Jak przebiega terapia współuzależnienia?
Terapia współuzależnienia to praca przede wszystkim nad samą osobą współuzależnioną – jej potrzebami, granicami, poczuciem własnej wartości i prawem do własnego życia niezależnie od zachowania osoby uzależnionej. Terapeuta pomaga zrozumieć mechanizmy współuzależnienia, rozpoznać własne wzorce zachowań i stopniowo budować zdolność do stawiania granic i dbania o siebie.
Ważnym elementem jest też praca nad poczuciem winy i wstydem – emocjami, które są powszechne wśród osób współuzależnionych i które skutecznie blokują zmianę. Zrozumienie, że uzależnienie bliskiego nie jest winą osoby współuzależnionej i że jej własne zdrowie i szczęście mają wartość niezależnie od stanu uzależnionego, jest często przełomem w procesie terapeutycznym.
Centrum Leczenia Uzależnień Salus oferuje terapię współuzależnienia dla bliskich osób uzależnionych od alkoholu i narkotyków, zapewniając wsparcie zarówno w zrozumieniu mechanizmów współuzależnienia, jak i w budowaniu zdrowych wzorców funkcjonowania w relacji z osobą uzależnioną.
