Fundacja rodzinna to instytucja prawna, która od 2023 roku zyskała w Polsce ramy ustawowe, a w 2026 roku staje się coraz popularniejszym narzędziem planowania sukcesyjnego oraz zabezpieczania majątku rodzinnego. Jej podstawowym celem jest zapewnienie trwałości majątku rodzinnego oraz umożliwienie jego przekazywania kolejnym pokoleniom w sposób uporządkowany, przewidywalny i zgodny z wolą fundatora. W aktualnych realiach gospodarczych i prawnych, fundacja rodzinna oferuje szereg korzyści, które czynią ją atrakcyjną alternatywą dla innych form sukcesji i zarządzania majątkiem.
Spis treści
Dlaczego 2026 to dobry moment na fundację rodzinną?
Rok 2026 przynosi nowe szanse dla fundacji rodzinnych, m.in. ze względu na:
-
Lepsze zrozumienie wspomnianego instrumentu, przy jednoczesnej stabilizacji praktyki związanej z zakładaniem fundacji rodzinnych i wnoszeniem do nich mienia,
-
Korzystne regulacje podatkowe dotyczące fundacji rodzinnych.
-
Rosnące zainteresowanie sukcesją wśród właścicieli firm rodzinnych, które często wchodzą w fazę przekazywania biznesu kolejnym pokoleniom.
Fundacja rodzinna to odpowiedź na problemy związane z rozdrobnieniem majątku, brakiem spójnej wizji rozwoju i brakiem planu sukcesji.
Zalety fundacji rodzinnej – ochrona majątku rodzinnego
Jedną z największych zalet fundacji rodzinnej jest możliwość skupienia całego majątku w jednym podmiocie, co ułatwia zarządzanie i zapobiega jego rozdrobnieniu w przyszłości. Dzięki temu rodzinne przedsiębiorstwa nie muszą obawiać się sytuacji, w których po śmierci właściciela udziały trafiają do wielu spadkobierców, prowadząc do konfliktów, sprzedaży udziałów osobom trzecim czy też wręcz rozpadu firmy. Fundacja działa jak stabilny „skarbiec rodzinny” – stanowi zatem skuteczną tarczę ochronną zarówno dla majątku prywatnego, jak i biznesowego.
Planowanie sukcesji
Kolejnym atutem fundacji rodzinnej jest jej rola w planowaniu sukcesji. W odróżnieniu od klasycznego dziedziczenia, które często prowadzi do sporów oraz rozdrobnienia majątku, fundacja pozwala precyzyjnie określić zasady przekazywania korzyści i wpływu na majątek w kolejnych pokoleniach. Fundator – założyciel fundacji – może w statucie szczegółowo określić, kto i na jakich warunkach ma prawo do świadczeń z fundacji, a także kto będzie uczestniczył w jej zarządzaniu. Dzięki niej:
-
można uniknąć rozdrobnienia udziałów w firmie,
-
zachować rodzinny charakter przedsiębiorstwa,
-
wprowadzić jasne zasady dotyczące wypłat i zaangażowania beneficjentów.
Fundator ma bowiem pełną kontrolę nad tym, kto i na jakich zasadach skorzysta z majątku w przyszłości.
Planowanie podatkowe
Warto także wskazać, że fundacja rodzinna jest nie tylko użytecznym narzędziem do zarządzania rodziną firmową, ale także stanowi efektywny sposób planowania podatkowego. Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych, fundacja rodzinna korzysta ze zwolnienia podmiotowego w podatku CIT, jeśli wykonuje działalność w dozwolonym zakresie. Dopóki nie dokonuje wypłat dla beneficjentów, dopóty nie następuje pobór podatku. Podobnie jak estoński CIT, opodatkowanie fundacji rodzinnej następuje dopiero w momencie wypłaty świadczeń lub likwidacji. Stawka podatku wynosi 15% od wartości wypłaconego świadczenia, co jest korzystne w porównaniu z innymi formami organizacyjnymi. Co więcej podatek jest płacony przez fundację rodzinną.
Jeśli chodzi o podatek dochodowy od osób fizycznych, to warto wskazać, iż PIT w fundacji rodzinnej zależy od relacji rodzinnych. Świadczenia otrzymywane przez beneficjentów należących do zerowej grupy podatkowej względem fundatora (np. małżonek albo zstępni) nie podlegają opodatkowaniu PIT. Natomiast świadczenia realizowane na rzecz dalszej rodziny i osób trzecich podlegają stawce w wysokości 10% albo 15% PIT płaconej przez fundację od wartości wypłacanego świadczenia.
Stabilność i ciągłość firmy rodzinnej
Nie bez znaczenia są także inne korzyści, jakie daje fundacja rodzinna. Pozwala ona na stworzenie jasnych, jednolitych zasad wypłaty świadczeń i zysków dla członków rodziny – beneficjentów, co ułatwia zarządzanie relacjami wewnątrz rodziny i minimalizuje ryzyko sporów. Fundacja umożliwia także budowę długoterminowej strategii biznesowej – fundator może określić cele, wartości i kierunki rozwoju, które fundacja ma realizować, co pozwala na zachowanie spójności misji firmy przez pokolenia. Fundacja pomaga zatem uniezależnić przyszłość firmy od sytuacji osobistej właściciela. Dzięki niej:
-
firma nie przestaje działać po śmierci fundatora,
-
unika się konfliktów spadkowych,
-
zapewnia się ciągłość zarządzania i strategii biznesowej.
To szczególnie ważne w przypadku przedsiębiorstw, które mają potencjał do działania przez kolejne pokolenia.
Fundacja a rozliczenia podatkowe i księgowość
Fundacja rodzinna jest objęta pełną rachunkowością oraz może podlegać opodatkowaniu podatkiem CIT i być płatnikiem podatku PIT. Głównym celem prowadzenia rachunkowości w fundacji rodzinnej jest utrzymanie precyzyjnych zapisów dotyczących przychodów, wydatków oraz aktywów. Aby zapewnić rzetelność i przejrzystość, niezbędne jest przestrzeganie standardów rachunkowości i raportowania, powszechnie akceptowanych i stosowanych w Polsce.
Prowadzenie fundacji rodzinnej wiąże się z koniecznością prowadzenia odpowiednich ewidencji, sprawozdań i rozliczeń. Warto znać zatem zasady dotyczące tego:
-
jak księgować fundację,
-
jakie obowiązki podatkowe ma fundacja i beneficjenci,
-
jakie są terminy i dokumenty, które należy przygotować.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz pod linkiem: https://ikidp.pl/2024/03/29/fundacja-rodzinna-rozliczenia-podatkowe-i-ksiegowanie/
Warto inwestować w wiedzę
Jednak, aby fundacja mogła skutecznie realizować swoje zadania, niezbędne jest jej prawidłowe zaplanowanie i założenie. Założenie i prowadzenie fundacji rodzinnej wymaga nie tylko znajomości przepisów, ale też praktycznych umiejętności z zakresu księgowości i podatków. Dlatego warto skorzystać z dedykowanego szkolenia: księgowość fundacji rodzinnej szkolenie w formie kursu
